TẠI SAO SƠN LÂU KHÔ, KHÔNG KHÔ HOẶC VẪN CÒN DÍNH TAY? NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ LÝ

PHẦN 1: TẠI SAO SƠN ĐÃ ĐỂ NHIỀU GIỜ MÀ VẪN CÒN DÍNH TAY?

Một tình huống khá khó chịu khi làm sơn là bề mặt nhìn bên ngoài tưởng đã ổn, nhưng khi dùng tay chạm nhẹ vào lại thấy mềm, dính, để lại dấu tay hoặc thậm chí sơn kéo thành vệt. Có trường hợp để qua một đêm vẫn chưa khô, thậm chí vài ngày sau bề mặt vẫn mềm.

Lúc này nhiều người thường nghĩ đơn giản rằng: “Chắc do trời ẩm, để thêm vài hôm là khô”. Điều này có thể đúng với một số trường hợp, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Sơn khô chậm có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:

• Sơn một lớp quá dày.
• Phun liên tiếp nhiều lớp nhưng không chờ thời gian thoát dung môi.
• Sử dụng dung môi hoặc thinner không phù hợp.
• Pha sai tỷ lệ sơn và chất đóng rắn đối với sơn 2K.
• Nhiệt độ môi trường quá thấp.
• Độ ẩm cao và khu vực sơn thiếu thông gió.
• Sơn lớp mới khi lớp bên dưới chưa khô.
• Sử dụng sai hệ sản phẩm hoặc pha thêm vật liệu không tương thích.

Theo hướng dẫn xử lý lỗi màng sơn của PPG, hiện tượng khô chậm có thể liên quan đến lớp sơn quá dày, thời gian flash giữa các lớp không đủ, điều kiện lạnh hoặc ẩm, thông gió kém, pha trộn thành phần không đúng và lựa chọn hardener/reducer không phù hợp.

Điều quan trọng trước khi xử lý là phải xác định sơn đang “khô chậm” hay thực sự “không đóng rắn”. Hai trường hợp này nhìn khá giống nhau nhưng cách xử lý hoàn toàn khác nhau.

PHẦN 2: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ LÝ SƠN LÂU KHÔ, KHÔNG KHÔ, DÍNH TAY

1. Phân biệt sơn khô bề mặt và sơn đã đóng rắn hoàn toàn

Đây là vấn đề nhiều người mới làm sơn rất dễ nhầm.

Sau khi phun hoặc lăn, dung môi và nước trong màng sơn bắt đầu bay hơi. Bề mặt phía ngoài có thể nhanh chóng trở nên ráo và khi nhìn bằng mắt thường chúng ta có cảm giác sơn đã khô.

Tuy nhiên, khô bề mặt chưa có nghĩa là màng sơn đã đóng rắn hoàn toàn.

Ví dụ, một lớp sơn có thể sờ nhẹ không dính tay sau một khoảng thời gian nhất định nhưng bên trong màng sơn vẫn còn mềm. Nếu lúc này chúng ta dùng móng tay bấm mạnh, chà nhám hoặc lắp ráp các chi tiết lên nhau thì vẫn có thể xuất hiện dấu hằn.

Đặc biệt với sơn 2K, quá trình khô không chỉ dựa vào dung môi bay hơi mà còn liên quan đến phản ứng đóng rắn giữa sơn và hardener/chất đóng rắn.

Do đó, khi kiểm tra bề mặt nên quan sát:

• Sờ nhẹ có dính tay hay không.
• Ấn nhẹ có để lại dấu hay không.
• Sơn có mềm như cao su hay không.
• Bề mặt bên ngoài khô nhưng bên trong có mềm không.
• Có mùi dung môi mạnh kéo dài bất thường hay không.

Nếu sơn chỉ hơi mềm nhưng độ cứng tăng dần theo thời gian thì có thể quá trình khô đang diễn ra chậm.

Ngược lại, nếu sau thời gian rất dài mà màng sơn vẫn mềm nhão, dính và gần như không thay đổi, cần kiểm tra lại tỷ lệ pha và hệ sản phẩm thay vì chỉ tiếp tục chờ.

2. Pha sai tỷ lệ, dùng sai chất đóng rắn hoặc dung môi

Đây là nguyên nhân đặc biệt quan trọng đối với sơn 2K, sơn bóng 2K, sơn PU 2 thành phần và một số hệ epoxy.

Pha sai tỷ lệ sơn 2K

Giả sử nhà sản xuất quy định tỷ lệ pha:

Sơn : chất đóng rắn = 2 : 1

thì nên pha đúng theo tỷ lệ được hướng dẫn cho chính sản phẩm đó.

Nếu cho quá ít chất đóng rắn, màng sơn có thể:

• Khô rất chậm.
• Mềm.
• Dính tay.
• Dễ trầy.
• Khó đánh bóng.
• Không đạt được độ cứng và độ bền như thiết kế.

Nếu quên hoàn toàn chất đóng rắn đối với một sản phẩm bắt buộc phải sử dụng hardener, việc chỉ để thêm nhiều ngày chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Một lỗi khác thường gặp là lấy chất đóng rắn của sản phẩm này pha với một sản phẩm khác chỉ vì thấy màu sắc hoặc bao bì tương tự. Không nên thực hiện như vậy nếu nhà sản xuất không xác nhận khả năng tương thích.

Cho quá nhiều thinner không làm sơn “khô nhanh hơn”

Nhiều người thấy sơn đặc nên cho nhiều dung môi để dễ phun. Sơn lúc đầu có thể rất loãng và phun nhẹ súng, nhưng lượng dung môi cần thoát ra khỏi màng sơn cũng nhiều hơn.

Quan trọng hơn, cần sử dụng đúng thinner/reducer được khuyến nghị cho hệ sơn và điều kiện thi công.

PPG cũng xem việc sử dụng lượng thinner không phù hợp, thinner không đúng loại hoặc lựa chọn reducer/hardener không phù hợp là những yếu tố có thể làm màng sơn khô chậm.

Cách hạn chế lỗi:

Đừng pha sơn hoàn toàn bằng cảm giác nếu sản phẩm có tỷ lệ kỹ thuật cụ thể. Hãy đọc hướng dẫn trên bao bì hoặc tài liệu kỹ thuật, sử dụng cốc chia tỷ lệ hoặc thước pha sơn để kiểm soát lượng sơn, chất đóng rắn và thinner chính xác hơn.

3. Sơn quá dày, phun lớp sau quá nhanh hoặc môi trường quá ẩm

Đây có lẽ là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất đối với trường hợp sơn lâu khô nhưng công thức pha vẫn đúng.

Sơn một lớp quá dày

Tâm lý thường gặp là muốn sơn nhanh đầy mặt nên cố gắng phun một lượt thật ướt.

Nhìn ngay sau khi phun, bề mặt có thể rất bóng và đẹp. Nhưng phía ngoài của màng sơn bắt đầu se lại trong khi lượng dung môi bên dưới chưa thoát hết.

Kết quả có thể là:

• Sơn lâu khô.
• Bên ngoài ráo nhưng bên trong mềm.
• Dễ bị chảy sơn.
• Có thể phát sinh các lỗi bề mặt khác do dung môi bị giữ trong màng.

PPG khuyến nghị tránh tạo màng quá dày và tuân thủ độ dày màng cũng như thời gian flash giữa các lớp theo tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.

Không chờ thời gian giữa hai lớp

Sau lớp sơn đầu tiên, cần có thời gian để một phần dung môi hoặc nước thoát khỏi màng trước khi phủ lớp kế tiếp.

Nếu lớp thứ nhất còn rất ướt mà tiếp tục phủ lớp thứ hai, thứ ba, tổng lượng vật liệu trên bề mặt tăng nhanh và dung môi bên dưới càng khó thoát.

Thay vì cố gắng “phủ cho xong”, hãy tuân thủ thời gian chờ giữa các lớp theo hướng dẫn của từng sản phẩm.

Không nên áp dụng một thời gian cố định cho tất cả các loại sơn vì mỗi hệ sơn, thinner, hardener và điều kiện nhiệt độ đều khác nhau.

Trời lạnh, độ ẩm cao hoặc khu vực bí gió

Nhiệt độ và độ ẩm tác động rất rõ đến tốc độ khô của nhiều loại sơn.

Trong điều kiện lạnh, quá trình bay hơi và nhiều phản ứng đóng rắn có thể chậm hơn. Độ ẩm cao và lưu thông không khí kém cũng có thể kéo dài thời gian thoát dung môi hoặc nước.

Tài liệu kỹ thuật của PPG và Axalta đều lưu ý rằng nhiệt độ thấp có thể làm thời gian khô/đóng rắn kéo dài đáng kể; độ ẩm cao đặc biệt ảnh hưởng đến các hệ phụ thuộc nhiều vào quá trình bay hơi.

Vì vậy, nếu bạn sơn vào ngày mưa, khu vực kín hoặc thời tiết lạnh hơn bình thường thì thời gian khô ghi trên bao bì không nhất thiết giống hoàn toàn với thực tế thi công.

4. Sơn lâu khô phải xử lý thế nào?

Đây là phần quan trọng nhất: đừng vội phủ thêm một lớp sơn khác lên bề mặt đang dính.

Phủ thêm sơn thường không giải quyết được nguyên nhân phía dưới mà còn làm lớp sơn tổng thể dày hơn và khó khô hơn.

Trường hợp 1: Sơn chỉ khô chậm nhưng đang cứng dần

Nếu kiểm tra thấy bề mặt ngày càng ráo và cứng hơn, có thể:

• Đưa sản phẩm đến nơi khô ráo và thông thoáng.
• Tăng lưu thông không khí phù hợp.
• Duy trì nhiệt độ trong phạm vi nhà sản xuất khuyến nghị.
• Để sơn tiếp tục đóng rắn đủ thời gian.
• Không chà nhám hoặc đánh bóng quá sớm.

PPG cũng khuyến nghị đưa bề mặt bị khô chậm tới khu vực ấm và thông gió tốt; việc gia nhiệt chỉ nên thực hiện trong điều kiện phù hợp vì nhiệt quá cao hoặc gia nhiệt sai cách có thể gây lỗi màng sơn.

Trường hợp 2: Sơn quá dày

Hãy để màng sơn khô tối đa trước khi đánh giá.

Nếu sau khi đóng rắn bề mặt đạt độ cứng chấp nhận được nhưng có lỗi, có thể xả nhám và làm lại lớp hoàn thiện theo đúng quy trình.

Nếu lớp sơn quá dày và phía dưới vẫn mềm kéo dài, đôi khi giải pháp an toàn hơn là loại bỏ lớp lỗi rồi thi công lại thay vì tiếp tục phủ chồng.

Trường hợp 3: Sơn 2K pha sai hoặc thiếu chất đóng rắn

Nếu xác định chắc chắn đã pha sai nghiêm trọng, đặc biệt là quên hardener, không nên nghĩ rằng phủ thêm hardener hoặc phun một lớp sơn pha đúng lên phía trên sẽ làm lớp cũ tự đóng rắn.

Chất đóng rắn phải được phối trộn đúng với sơn ngay từ đầu theo tỷ lệ của hệ sản phẩm.

Trong trường hợp màng sơn vẫn mềm và dính kéo dài, thông thường cần loại bỏ phần sơn lỗi, vệ sinh lại bề mặt và thi công lại đúng tỷ lệ.

Trường hợp 4: Lớp bên dưới chưa khô nhưng đã sơn phủ lên

Nên chờ toàn bộ hệ sơn ổn định trước khi xử lý.

Nếu tình trạng nhẹ, có thể cần thêm thời gian khô. Nhưng nếu lớp dưới bị hòa tan, nhăn, mềm hoặc mất độ bám thì nên xả bỏ khu vực lỗi và làm lại từ lớp nền phù hợp.

PHẦN 3: KẾT LUẬN – MUỐN SƠN KHÔ ĐÚNG, ĐỪNG CHỈ QUAN TÂM ĐẾN THỜI GIAN

Khi gặp tình trạng sơn lâu khô, không khô hoặc vẫn còn dính tay, trước tiên cần xác định đúng nguyên nhân thay vì cứ tiếp tục chờ hoặc phủ thêm sơn.

Có thể ghi nhớ ngắn gọn 4 nhóm nguyên nhân chính:

Thứ nhất: Kiểm tra tỷ lệ pha, đặc biệt với sơn 2K phải có đúng lượng chất đóng rắn theo hướng dẫn.

Thứ hai: Không lạm dụng thinner và phải chọn đúng dung môi phù hợp với hệ sơn.

Thứ ba: Không phun hoặc lăn lớp quá dày, đồng thời phải có thời gian chờ thích hợp giữa các lớp.

Thứ tư: Chú ý nhiệt độ, độ ẩm và khả năng thông gió của khu vực thi công.

Một lớp sơn đẹp không phải là lớp được phủ thật dày trong một lần mà là lớp sơn được pha đúng – thi công đúng – chờ đúng thời gian và đóng rắn trong điều kiện phù hợp.

Đặc biệt với sơn 2K, nếu nghi ngờ mình đã pha sai tỷ lệ chất đóng rắn thì nên kiểm tra ngay từ đầu. Để càng lâu rồi tiếp tục phủ thêm nhiều lớp lên trên thường chỉ khiến việc sửa chữa về sau tốn công hơn.

Vật tư ngành sơn được phân phối bởi Công Ty TNHH TM Khả Minh

Nếu bạn đang cần tìm các sản phẩm và dụng cụ phục vụ cho quá trình sơn sửa như sơn 1K, sơn 2K, sơn bóng 2K, chất đóng rắn, thinner, thước pha sơn, cốc pha sơn, giấy nhám, dụng cụ chà nhám và nhiều loại vật tư ngành sơn khác, có thể tham khảo các sản phẩm hiện đang được phân phối bởi:

CÔNG TY TNHH TM KHẢ MINH – VẬT TƯ NGÀNH SƠN

ZALO: 034 9928 109

Khách hàng có thể liên hệ để được tư vấn lựa chọn sản phẩm, tỷ lệ pha và vật tư phù hợp với từng nhu cầu sử dụng thực tế.

Quan trọng nhất khi làm sơn là đúng hệ sản phẩm, đúng tỷ lệ và đúng quy trình. Làm đúng ngay từ đầu không chỉ giúp sơn khô tốt hơn mà còn hạn chế được các lỗi như chảy sơn, da cam, rỗ bề mặt, bong tróc và màng sơn mềm sau khi hoàn thiện.